‘The New Stanford Prison Experiment’ ซีรีส์เรียลลิตี้จาก Netflix ส่งอาสาสมัคร 30 คนเข้าเรือนจำจริง เพื่อถามว่าอำนาจทำให้คนเสื่อมหรือไม่

Netflix หยิบหนึ่งในการทดลองทางจิตวิทยาที่ถูกถกเถียงมากที่สุดกลับมานำเสนออีกครั้งผ่าน The New Stanford Prison Experiment ซีรีส์เรียลลิตี้ที่มีกำหนดฉายวันที่ 21 ตุลาคม โดยนำแนวคิดจากการทดลองต้นฉบับเมื่อปี 1971 มาทดสอบกับอาสาสมัคร 30 คน ซึ่งจะเข้าไปอยู่ในเรือนจำที่ยังใช้งานจริง และถูกสุ่มให้รับบทเป็นผู้คุมหรือนักโทษ เพื่อดูว่าคนธรรมดาจะดำเนินตามบทบาทที่ได้รับไปไกลเพียงใด

ซีซันแรกมีทั้งหมด 6 ตอน ตอนละ 45 นาที ติดตามผู้เข้าร่วมขณะที่พวกเขาค่อย ๆ ปรับตัวเข้าสู่ระบบลำดับชั้น อำนาจ และการควบคุม ตามเรื่องย่ออย่างเป็นทางการ ซีรีส์ตั้งคำถามว่ามนุษย์จะยอมคล้อยตามบทบาทที่ถูกกำหนดไว้โดยหลีกเลี่ยงไม่ได้หรือไม่ หรือความเห็นอกเห็นใจ ศีลธรรม และความเป็นปัจเจกจะต้านทานแรงกดดันให้เชื่อฟังได้ โดยทุกอย่างวนกลับมาสู่คำถามเดียวว่า อำนาจทำให้คนเสื่อมหรือไม่

คำถามนั้นแยกไม่ออกจากประวัติศาสตร์ของการทดลองนี้ การทดลองเรือนจำสแตนฟอร์ดฉบับดั้งเดิมดำเนินขึ้นในมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดเมื่อปี 1971 โดย Philip Zimbardo ศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยา เดิมวางแผนให้กินเวลาสองสัปดาห์ แต่ต้องยุติลงภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งสัปดาห์ หลังผู้ที่รับบทผู้คุมเริ่มกระทำทารุณต่อผู้ที่รับบทนักโทษ เหตุการณ์ดังกล่าว รวมถึงงานวิจัยอื่น ๆ ในยุคนั้น มีส่วนผลักดันให้เกิดมาตรการคุ้มครองผู้เข้าร่วมการวิจัยในมนุษย์ที่เข้มงวดยิ่งขึ้น นับจากนั้นเรื่องนี้ก็ถูกนำไปเล่าซ้ำในหนังสือ สารคดี และผลงานบันเทิงแบบมีบท รวมถึงภาพยนตร์ยาวปี 2015 เรื่อง The Stanford Prison Experiment ที่ Billy Crudup รับบทเป็น Zimbardo

สำหรับทีมผู้สร้าง มรดกที่เต็มไปด้วยข้อกังขานี้คือหัวใจสำคัญ ไม่ใช่อุปสรรค ซีรีส์นี้มาจาก Alfred Street Industries โดยมี Jane Lipsitz, Dan Cutforth, Nan Strait, Dan Volpe, Jeff Grogan และ Mike Odair รับหน้าที่ผู้อำนวยการสร้าง “การทดลองเรือนจำสแตนฟอร์ดทำให้ฉันสนใจมาโดยตลอด” Lipsitz กล่าว พร้อมระบุว่า แม้งานวิจัยนี้จะมีข้อบกพร่องด้านจริยธรรมอย่างร้ายแรง แต่คำถามหลักเรื่องอำนาจหล่อหลอมการตัดสินใจเชิงจริยธรรมอย่างไร กลับยิ่งมีความเกี่ยวข้องกับปัจจุบัน เธอบอกว่าการได้จัดการทดลองทางสังคมนี้ขึ้นใหม่เป็นหนึ่งในโปรเจ็กต์ที่เข้มข้นและชวนประหม่าที่สุดที่ทีมเคยทำ

The New Stanford Prison Experiment เริ่มฉายวันที่ 21 ตุลาคม