Apple-1 “Hatfield” หายากที่ยังใช้งานได้ เตรียมประมูลที่ Bonhams

Bonhams เตรียมนำหนึ่งในวัตถุต้นกำเนิดแห่งโลกคอมพิวเตอร์ออกประมูล นั่นคือ Apple-1 “Hatfield” เครื่องที่ยังใช้งานได้ ซึ่งเป็นคอมพิวเตอร์รุ่นที่วางรากฐานให้ Apple เครื่องนี้เป็นไฮไลต์ของการประมูล History of Science, Technology & Computing ในเดือนตุลาคม โดยโดดเด่นด้วยคุณสมบัติที่หาได้ยาก ทั้งสภาพพร้อมใช้งาน ประวัติความเป็นมาครบถ้วน และร่องรอยของผู้ก่อตั้ง Apple ทั้งสองคน

หัวใจของล็อตนี้คือเมนบอร์ด Apple-1 จากการผลิตล็อตที่สอง สร้างขึ้นในปี 1976 และยังคงอยู่ในสภาพที่เปิดใช้งานได้ บนบอร์ดยังมีไมโครโปรเซสเซอร์ MOS Technology 6502 ดั้งเดิม แรม 8KB อินเทอร์เฟซคีย์บอร์ด คาปาซิเตอร์ Sprague “Big Blue” สามตัว และบอร์ดอินเทอร์เฟซคาสเซ็ตต์ดั้งเดิม ชุดอุปกรณ์นี้ทำให้ Apple-1 ใช้กับจอมอนิเตอร์มาตรฐานได้ ในยุคที่ไมโครคอมพิวเตอร์คู่แข่งยังต้องพึ่งแผงสวิตช์หรือเอาต์พุตจากเครื่องพิมพ์โทรพิมพ์ที่เชื่องช้า การประมูลยังมาพร้อมอุปกรณ์ร่วมยุคอีกมากมาย ได้แก่ คู่มือการใช้งานและคู่มือ BASIC ฉบับดั้งเดิม จอมอนิเตอร์วิดีโอ Koyo ปี 1977 เครื่องบันทึกคาสเซ็ตต์ Panasonic และคีย์บอร์ดร่วมยุคสองตัว

สิ่งที่ทำให้เครื่องนี้ต่างจากเครื่องอื่นคือหลักฐานเอกสาร เมนบอร์ดมีลายเซ็นของ Steve Wozniak ผู้เป็นผู้ออกแบบและประกอบเครื่องนี้ด้วยมือตนเอง อยู่บริเวณขอบด้านบน ขณะที่ในล็อตยังมีจดหมายพิมพ์ดีดพร้อมลายเซ็น Steve Jobs ลงวันที่ 18 มกราคม 1978 เสนอให้ Fred Hatfield เจ้าของคนแรกนำเครื่องมาแลกเป็นเครดิตสำหรับบอร์ด Apple II Hatfield ซึ่งเป็นพนักงานของ Computer Data Systems เคยเขียนจดหมายถึง Apple เกี่ยวกับคลังซอฟต์แวร์ที่มีอยู่น้อยของ Apple-1 แต่ท้ายที่สุดเขาปฏิเสธข้อเสนอและเก็บคอมพิวเตอร์เครื่องนี้ไว้ เจ้าของจำนวนมากที่รับข้อเสนอแลกเครื่องได้ส่งบอร์ดคืน ซึ่งต่อมาถูกถอดแยกเป็นชิ้นส่วน ด้วยเหตุนี้ เครื่องที่สืบย้อนถึงเจ้าของคนแรกได้และยังมีชิ้นส่วนส่วนใหญ่ครบถ้วนจึงหายากเป็นพิเศษ เครื่องนี้เปลี่ยนมือผ่านการประมูลครั้งล่าสุดในปี 2013 ด้วยราคาประมาณ 686,000 ดอลลาร์สหรัฐ และครั้งนี้กลับมาอีกครั้งในฐานะหนึ่งใน 74 เครื่องที่ได้รับการยืนยันว่าหลงเหลืออยู่ โดยอยู่ในลำดับที่ 48 ของ Apple-1 Registry และในจำนวนนั้นมีเครื่องที่ยังใช้งานได้อยู่น้อยยิ่งกว่า

Wozniak คิดค้นการออกแบบนี้ขึ้นหลังเข้าร่วม Homebrew Computer Club ในปี 1975 และหลังจากสาธิตผลงานช่วงต้นปี 1976 เขากับ Jobs จึงตัดสินใจนำบอร์ดออกสู่ตลาด พร้อมก่อตั้ง Apple Computer Company อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 เมษายน 1976 จุดเปลี่ยนแรกของบริษัทเกิดขึ้นเมื่อ Paul Terrell เจ้าของ Byte Shop สั่งซื้อบอร์ดที่ประกอบเสร็จแล้ว 50 ชิ้น ในราคาชิ้นละ 500 ดอลลาร์สหรัฐ โดย Jobs ใช้ใบสั่งซื้อนี้เป็นหลักประกันเพื่อขอเครดิตสำหรับซื้อชิ้นส่วนที่จำเป็นต่อการเริ่มผลิต Apple-1 ถูกผลิตขึ้นเพียงราว 200 เครื่อง และจำหน่ายได้ประมาณ 175 เครื่องภายในปี 1977 ต่อมา Jobs เล่าถึงช่วงเวลานั้นว่าเป็นการแสวงหาความสร้างสรรค์พอๆ กับความก้าวหน้าทางเทคนิค โดยบอก Walter Isaacson ผู้เขียนชีวประวัติว่า “ผมคิดว่าศิลปินผู้ยิ่งใหญ่และวิศวกรผู้ยิ่งใหญ่มีความคล้ายกัน ตรงที่ทั้งคู่มีความปรารถนาจะถ่ายทอดตัวตนของตัวเอง”

การประมูล History of Science, Technology & Computing จะจัดขึ้นทางออนไลน์ผ่านห้องประมูล Bonhams ในนิวยอร์ก ระหว่างวันที่ 4–14 ตุลาคม โดย Apple-1 “Hatfield” มีราคาประเมินอยู่ที่ 500,000–800,000 ดอลลาร์สหรัฐ