Zenith ปั้นไลน์นาฬิกาใหม่ ให้หมุนรอบโครโนมิเตอร์ระดับตำนานได้อย่างไร
เมื่อย้อนกลับมาที่โรงงานของ Zenith ใน Le Locle อีกครั้ง เราพบว่าฟาซาดหลากสีสะดุดตาที่ Felipe Pantone สร้างไว้ตอนเราไปเยือนในปี 2023 ถูกเปลี่ยนโฉมไปแล้ว แทนที่ด้วยภาพจิตรกรรม trompe-l’oeil ขนาดใหญ่ชวนตะลึง ที่จำลองกำแพงภายนอกดั้งเดิมของอาคารได้อย่างแม่นยำ — ครบทั้งแถวหน้าต่างสีฟ้า ใบแบบอิฐอันประณีต และตัวอักษร “G.F.J.” อันเป็นเอกลักษณ์เพื่อสดุดีผู้ก่อตั้ง Georges Favre-Jacot ผลงานชิ้นนี้เปิดตัวเมื่อฤดูใบไม้ผลิที่ผ่านมาเพื่อฉลองครบรอบ 160 ปีของ Zenith การปรับโฉมด้านสถาปัตยกรรมครั้งนี้เกิดขึ้นเพียงหนึ่งเดือน ก่อนที่แบรนด์จะเผยทิศทางงานช่างชั้นสูงล่าสุดในงาน Watches and Wonders
โมเมนตัมแห่งการเฉลิมฉลองจึงต่อเนื่องสู่มหกรรมนาฬิกาประจำปีอย่างเป็นธรรมชาติ ที่ซึ่ง Zenith เปิดตัวไลน์ G.F.J. อย่างเป็นทางการ คอลเล็กชัน G.F.J. ซึ่งตั้งชื่อตามผู้ก่อตั้งผู้มองการณ์ไกลของเมซง ทำหน้าที่เป็นนาฬิกาเดรสรุ่นล่าสุดในไลน์อัพร่วมสมัยของแบรนด์ และยังสะท้อนการขยับทิศทางที่สดใหม่ให้กับแคตตาล็อกซึ่งตลอดช่วงไม่กี่ปีมานี้ถูกครองพื้นที่โดยนาฬิกาสปอร์ตหรูจากไลน์ Defy เป็นหลัก
“ในไลน์ของเรา เรามีคอลเล็กชันนาฬิกาเดรสที่คลาสสิกและสง่างามเหนือกาลเวลาอยู่เสมอ” Romain Marietta ผู้ดำรงตำแหน่ง Chief Products Officer แห่ง Zenith เล่าให้ Hypebeast ฟัง “จนถึงปีที่แล้ว บทบาทนั้นยังเป็นของElite Collection. ซึ่งถือเป็นเซกเมนต์เริ่มต้นของนาฬิกาจากโรงงานเราเอง แต่ในฐานะแบรนด์ที่โฟกัสเรื่องคุณค่ามากกว่าปริมาณในตลาดแมส — เราผลิตนาฬิกาน้อยกว่า 20,000 เรือนต่อปี เมื่อเทียบกับบางเจ้าอื่นที่ผลิตกันหลักล้าน — เราจึงตระหนักว่าถึงเวลาต้องยกระดับคุณค่าหลักของเราให้สูงขึ้น” เมื่อ Elite Collection อันยืนยาวค่อย ๆ ถูกปลดระวาง G.F.J. จึงก้าวขึ้นมาเป็นตัวแทนภาษาลายเซ็นใหม่ของแบรนด์ ในการถ่ายทอด haute horlogerie ผ่านมุมมองความหรูหราเนี้ยบกริบ
“ในฐานะแบรนด์ที่โฟกัสเรื่องคุณค่ามากกว่าปริมาณในตลาดแมส เราตระหนักว่าถึงเวลาต้องยกระดับคุณค่าหลักของเราแล้ว” – Romain Marietta, Chief Products Officer แห่ง Zenith
เพื่อปักหมุดการเกิดใหม่ครั้งนี้ Zenith จึงปลุกชีพผลงานชิ้นศักดิ์สิทธิ์สุดรักจากคลังประวัติศาสตร์ของแบรนด์ขึ้นมาอีกครั้ง นั่นคือกลไกในตำนาน Calibre 135 Laurence Bodenmann หัวหน้าฝ่าย Heritage ของ Zenith ยกให้กลไกนี้เป็น “ไอคอนระดับวงการนาฬิกาโดยรวม” และเป็นกลไกในหน้าประวัติศาสตร์กว่า 160 ปีของเมซงที่มีน้ำหนักและชื่อเสียงทัดเทียม El Primero ขุมทรัพย์ประจำแบรนด์ เดิมที กลไกนี้ถูกวางคอนเซ็ปต์ในปี 1949 โดยผู้ออกแบบ Ephrem Jobin ในฐานะมาสเตอร์พีซเชิงวิศวกรรมที่ถูกสร้างมาโดยเฉพาะเพื่อครองชัยในการทดสอบความเที่ยงตรงของ Neuchâtel Observatory สถาปัตยกรรมของกลไกเป็นตัวกำหนดชื่อของมันเอง: เส้นผ่านศูนย์กลาง 13 lignes — ซึ่งเท่ากับขนาดใหญ่สุดที่อนุญาตสำหรับนาฬิกาข้อมือในหมวดการแข่งขัน — จับคู่กับความหนา 5 มม.
“[Jobin] อยากดึงความเที่ยงตรงระดับนาฬิกาพก — โดยเฉพาะบาลานซ์วีลขนาดใหญ่พิเศษ — มาอยู่ในนาฬิกาข้อมือ” Bodenmann อธิบาย “เขาออกแบบกลไกนี้ด้วยบาลานซ์วีลขนาดใหญ่เป็นพิเศษ เพื่อเพิ่มแรงเฉื่อยให้กับการเดินของกลไก ส่งผลให้การทำงานสม่ำเสมอและเที่ยงตรงยิ่งขึ้น” และก็คือเจ้าบาลานซ์วีลขนาดใหญ่แม่นยำนี้เอง ที่ทำให้ Calibre 135 โดดเด่นจนจดจำได้ทันที
“การไขลานนาฬิกาด้วยมือให้ความรู้สึกโรแมนติก คล้ายกับเวลาคุณไขนาฬิกาพก” – Laurence Bodenmann, Head of Heritage แห่ง Zenith
จนถึงวันนี้ Zenith ยังคงครองตำแหน่งผู้ได้รับรางวัลด้านความเที่ยงตรงมากที่สุดในประวัติศาสตร์นาฬิกาอย่างไร้ข้อกังขา กวาดรางวัลไปแล้วถึง 2,333 ครั้ง ตัว Calibre 135 เพียงอย่างเดียวก็รับผิดชอบมากกว่า 10% ของสถิติระดับตำนานนี้ ด้วยจำนวน 235 ตำแหน่ง แม้อุตสาหกรรมจะเปลี่ยนผ่านสู่กลไกอัตโนมัติอย่างกว้างขวางช่วงกลางศตวรรษ จนทำให้กลไกนี้ต้องถูกปลดเกษียณยาวนาน 60 ปี ตั้งแต่ปี 1962 แต่การกลับมาครั้งยิ่งใหญ่ของกลไกจักรกลไอคอนิกก็ถูกจุดประกายขึ้นอีกครั้งในปี 2022 ผ่านโปรเจกต์คอลแลบสามทางสุดประวัติศาสตร์
“จริง ๆ แล้วไอเดียมาจากฝั่ง Phillips” Bodenmann เล่าถึงจุดเริ่มต้นของโปรเจกต์ที่มาจากบ้านประมูลชื่อดัง “พวกเขาถามเราว่า ‘ตอนนี้คุณทำอะไรกับ 135 อยู่บ้าง?’ เพราะมันเป็นชิ้นที่มีความหมายมาก และทุกครั้งที่มี Calibre 135 วินเทจโผล่ขึ้นมาในตลาด ผู้คนจะตื่นเต้นกันอย่างเหลือเชื่อ” จากนั้นจึงต่อยอดมาเป็นโปรเจกต์สามทางระหว่าง Phillips, Zenith และช่างนาฬิกาอิสระระดับปรมาจารย์ Kari Voutilainen ซึ่งลงเอยด้วยการบูรณะและใส่ตัวเรือนให้กับกลไก 135-O เกรด observatory สุดหายากจำนวนสิบชุด ที่เคยคว้าชัยในการทดสอบของ Neuchâtel ระหว่างปี 1950 ถึง 1954
ต่อยอดจากความสำเร็จครั้งนั้น Zenith จึงเลือกนำเวอร์ชันปรับโฉมของกลไกระดับตำนานมาติดตั้งเป็นหัวใจหลักให้กับรุ่นผลิตจริงของ G.F.J. “ในบริบทนี้ วันนี้เรายังจำเป็นต้องใช้กลไกอัตโนมัติอยู่หรือ?” Bodenmann ตั้งคำถาม “โครโนกราฟความถี่สูงนั้นยอดเยี่ยมก็จริง แต่สำหรับนาฬิกาเข็มสามเข็มชั้นเลอค่าที่คุณไม่ได้ใส่ทุกวัน คุณก็ต้องตั้งเวลาใหม่อยู่ดี” เขาเสริมต่อ “ที่สำคัญ การได้ไขลานด้วยมือนั้นโรแมนติกมาก คล้ายนาฬิกาพก” ขณะเดียวกัน Zenith ก็เพิ่มกำลังลานให้ร่วมสมัยขึ้นเป็นสามวันเต็ม แต่ยังรักษาหลักการดั้งเดิมของกลไกไว้ครบถ้วน — รวมถึงสปริงลานแบบ Breguet overcoil สุดหายากที่แทบไม่พบในกลไกสมัยใหม่ — ตอกย้ำว่าการไขลานด้วยมือยังคงเป็นวิธีที่เรามีปฏิสัมพันธ์กับ “เวลา” ได้โรแมนติกที่สุด
“การออกแบบ [G.F.J.] เป็นโจทย์ที่ท้าทายอย่างมาก เพราะมันคือนาฬิกาเข็มสามเข็ม… การจะสร้างคาแรกเตอร์ที่ชัดให้กับสามเข็มไม่ใช่เรื่องง่ายเลย” – Sébastien Gobert, Creative Director แห่ง Zenith
สำหรับ G.F.J. การถ่ายทอดอัจฉริยภาพเชิงกลลงบนข้อมือต้องอาศัยภาษาดีไซน์ที่ซับซ้อนไม่แพ้กลไกภายใน Sébastien Gobert, Creative Director ของ Zenith เล่าถึงความท้าทายของโจทย์นี้ว่า “การออกแบบชิ้นนี้ยากมาก เพราะมันคือนาฬิกาเข็มสามเข็ม การออกแบบโครโนกราฟที่เต็มไปด้วยสเกลและอินดิเคเตอร์บนหน้าปัดยังง่ายกว่าเยอะ การหาเอกลักษณ์ที่แข็งแรงให้กับสามเข็มนั้นไม่ง่ายเลย” ทว่า คำตอบด้านสุนทรียะกลับอยู่ใกล้ตัวและผูกโยงกับประวัติศาสตร์อย่างลึกซึ้ง — เพียงให้ Gobert และทีมมองออกไปนอกหน้าต่างออฟฟิศ ลายอิฐเรขาคณิตที่จัดวางซ้ำอย่างมีจังหวะ และตัวอักษร G.F.J. บนผนังภายนอกของอาคารโรงงานนี่เอง ที่กลายเป็นมิวส์เชิงสถาปัตยกรรมโดยตรง
“เราได้ลองลาย guilloché มาหลายแบบมาก ก่อนจะมาลงตัวที่ลายอิฐนี้” Marietta เล่า ลายอิฐซิกเนเจอร์ที่ได้จึงถูกนำไปใช้ทั่วทั้งเรือน — ตั้งแต่ริงกรอบนอกของหน้าปัด สะพานกลไก ข้อต่อนาฬิกาโลหะแบบอินทิเกรต ไปจนถึงหัวเข็มขัดสายหนังแบบคัสตอม — ทำหน้าที่เป็นการคารวะเชิงกวีต่อรากฐานของแบรนด์ ผู้ก่อตั้ง Zenith อย่าง Georges Favre-Jacot เคยเป็นเจ้าของโรงงานอิฐที่ใช้สร้างเมือง Le Locle รอบ ๆ โรงงานแห่งนี้โดยตรง ทำให้พื้นผิวเรขาคณิตอันเรียบสะอาดนี้แฝงนัยยะด้านโครงสร้างไว้อย่างลึกซึ้ง
“สำหรับงานออกแบบหน้าปัด เราอยากให้มีพื้นที่มากพอที่จะทำให้คอลเล็กชันเคลื่อนไหวต่อยอดได้ด้วยหลากหลายอินเทอร์เปรเทชันในระยะยาว” – Sébastien Gobert, Creative Director แห่ง Zenith
“สำหรับงานออกแบบหน้าปัด เราอยากให้มีพื้นที่มากพอที่จะทำให้คอลเล็กชันเคลื่อนไหวต่อยอดได้ด้วยเวอร์ชันใหม่ ๆ ตลอดเวลา” Gobert เผย พร้อมชี้ให้เห็นโครงสร้างหน้าปัดแบบสามส่วนอันชาญฉลาด วงนอกสุดรับหน้าที่เป็นริงลายอิฐ guilloché ส่วนกลางเว้นไว้สำหรับหน้าปัดหินธรรมชาติ และซับไดล์ mother-of-pearl แยกต่างหาก โครงสร้างนี้เปิดโอกาสให้สร้างสรรค์ได้แทบไร้ขอบเขต สำหรับ G.F.J. รุ่นแรกที่เปิดตัวในงาน Watches and Wonders 2025 แพตเทิร์นความคิดนี้ถูกถ่ายทอดออกมาอย่างงดงามด้วยพาเลตต์แรงบันดาลใจจากท้องฟ้า: แผ่นดิสก์กลางหิน lapis lazuli สีน้ำเงินเข้มสวมบทฟากฟ้ายามค่ำคืน ขณะที่ซับไดล์ mother-of-pearl ผ่านการทรีตให้สะท้อนแสงราวเวลากลางวัน ทั้งคู่ผสานกันเป็นสัญลักษณ์จักรวาลในแบบฉบับ Zenith อย่างแท้จริง
เรื่องราวของ G.F.J. เดินหน้าต่อในปี 2026 สำหรับงาน Watches and Wonders ปีนี้ที่ Geneva ทาง Zenith เปิดตัวสองเรือนไฮไลต์ที่ลิมิเต็ดอย่างจริงจัง: หนึ่งคือรุ่นตัวเรือนทองคำ 18k yellow gold คู่กับหน้าปัด bloodstone และอีกรุ่นคือ Tantalum ล้วน ๆ จับคู่หน้าปัด black onyx ขัดเงาสีดำสนิท “ทุกอย่างเริ่มจากตัวเรือน เราอยากนำเสนอ yellow gold เพราะในคอลเล็กชันตอนนั้นยังไม่มี” Marietta ย้อนความ ทีมงานจึงลงเอยที่การใช้ bloodstone เป็นวัสดุหลักของหน้าปัด ไม่ใช่แค่เพราะคู่สีเขียวกับทองนั้นลงตัวอย่างเป็นธรรมชาติ แต่เพราะอัญมณีชนิดนี้มีพลังงานและบุคลิกที่แตกต่าง โดดเด่นขึ้นมาจากหน้าปัด malachite ที่เห็นกันดาษดื่นในโลกนาฬิกาหรู
เคียงข้างเวอร์ชันสีทองสุกสว่างนี้คือรุ่น Tantalum สุดโหดหิน Tantalum เป็นโลหะที่ขึ้นชื่อว่าใช้งานยากมากในโลกนาฬิกา เพราะความหนาแน่นและความเหนียวสูง ทำให้กัดกร่อนและทำให้เครื่องมือตัดเฉือนมาตรฐานทื่ออย่างรวดเร็ว การจะขึ้นรูปเหลี่ยมมุมคมกริบของตัวเรือน หรือแกะสลักลวดลายละเอียดด้วยมือ จึงกลายเป็นภารกิจที่ใช้แรงและเวลาอย่างสาหัส เรือนนี้ถือเป็นครั้งแรกที่ Zenith ผลิตนาฬิกาด้วยโลหะ Tantalum — ความท้าทายยิ่งทวีคูณเมื่อรวมกับดีไซน์ตัวเรือนของ G.F.J. ซึ่งเน้นเหลี่ยมมุมด้านในที่คมชัดตามแนว step chamfers และขอบ bezel ไหนจะตัวอักษรย่อ G.F.J. บนเม็ดมะยมที่ต้องแกะสลักด้วยมือทั้งหมดในทั้ง 20 เรือนลิมิเต็ด เพราะโลหะชนิดนี้ไม่เอื้อให้ใช้การแกะด้วยเครื่องจักรอัตโนมัติมาตรฐานเลย
มองไปข้างหน้า Marietta เล่าให้ Hypebeast ฟังว่าสตราทีจีระดับมาโครของไลน์ G.F.J. จะเดินเกมแบบหมุนเวียนผ่าน “ริธึม” หลักสามแบบอย่างเป็นระบบ — รุ่น core collection (อย่างเช่นรุ่น yellow gold ประจำปีนี้) การตีความด้วยวัสดุล้ำค่าพิเศษ (อย่างรุ่น tantalum และ black onyx) และโปรเจกต์ collaboration กับช่างนาฬิกาอิสระ ด้วยจิตวิญญาณอิสระและการวางตำแหน่งแบบ haute horlogerie ที่ฝังอยู่ในคอลเล็กชันนี้ Zenith จึงตั้งใจจะต่อยอดแนวคิดดังกล่าวด้วยการร่วมงานกับช่างนาฬิกาอิสระจากทั่วโลก “ยังมีอีกเยอะให้รอดู” เขาทิ้งท้าย
หลังจากเราลองเดากันไปหลายชื่อ Marietta ก็ยอมเปิดรายละเอียดเพิ่มเติมเล็กน้อยเกี่ยวกับคอลแลบที่กำลังจะมาถึง แม้เขาจะยังเปิดเผยไม่ได้ว่าช่างนาฬิกาอิสระคนต่อไปคือใคร แต่เขาโชว์สเก็ตช์คอนเซ็ปต์ให้เราดู “ตอนผมไปพบกับช่างนาฬิกาคนนั้น ก่อนที่ผมจะทันได้พิตช์ไอเดีย เขากลับถามขึ้นมาก่อนว่า ‘คุณมาที่นี่เพื่อจะชวนทำอะไรสักอย่างกับ Calibre 135 ใช่ไหม?’” Marietta เล่าย้อน พร้อมเสริมว่าช่างนาฬิกาอิสระคนนี้เป็นแฟนตัวยงของโครโนมิเตอร์ยุค 40s และ 50s “มันคือการจับคู่ที่ลงตัวแบบสมบูรณ์” เขาสรุป
