ปีนี้ แบรนด์สัญชาติฟินแลนด์ขวัญใจคนรักดีไซน์อย่าง Artek ฉลองครบรอบ 90 ปี ตลอดช่วงเวลาตั้งแต่ก่อตั้ง—ย้อนไปปี 1935 เมื่อคนหนุ่มผู้มีอุดมการณ์สี่คนอย่าง Alvar และ Aino Aalto, Maire Gullichsen และ Nils-Gustav Hahl รวมตัวกันด้วยเป้าหมายร่วมกัน—“เพื่อขายเฟอร์นิเจอร์และส่งเสริมวัฒนธรรมการใช้ชีวิตสมัยใหม่ผ่านนิทรรศการและวิธีการด้านการศึกษาอื่นๆ”

ก็จริงที่ทุกวันนี้ เฟอร์นิเจอร์ของพวกเขาพบได้บ่อยในอพาร์ตเมนต์สไตล์ลอฟต์มากกว่าสถานศึกษา แต่ข้อเท็จจริงที่ว่า Artek ยังขายดีไซน์ดั้งเดิมที่เริ่มไว้เมื่อหลายทศวรรษก่อนอย่างไม่เสื่อมคลาย ก็เป็นเครื่องพิสูจน์วิสัยทัศน์ของผู้ก่อตั้งที่ตอบสนองความต้องการร่วมสมัยได้เสมอ

หนึ่งในกลยุทธ์สำคัญที่ยึดโยงแบรนด์ไว้กับปัจจุบันอย่างแนบแน่น คือการร่วมงานกับพันธมิตรภายนอก

ด้วยการทำงานกับแบรนด์อย่าง Comme des Garçons และ Supreme ทำให้ Artek ตีความเฟอร์นิเจอร์ไอคอนิกของตัวเองใหม่อยู่เสมอ—โดยเฉพาะ Stool 60—และเปิดประตูสู่ผู้ชมกลุ่มใหม่

เพื่อฉลอง 90 ปีแห่งการคอลลาบอเรชัน เราจึงชวนกรรมการผู้จัดการของแบรนด์ Marianne Goebl มาพาย้อนเล่าเส้นทางความทรงจำ ว่าด้วยโปรเจ็กต์คอลลาบระดับไอคอนิกของ Artek

---

Rei Kawakubo/Comme des Garçons
Polka Dot, 2013

ตลอดเกือบสองทศวรรษ Rei Kawakubo ผนวก Artek เข้าสู่กิจกรรมของ Comme des Garçons และ Dover Street Market อย่างต่อเนื่อง ด้วยโปรเจ็กต์ร่วมตั้งแต่นิทรรศการ เครื่องหนัง น้ำหอมที่ร่วมสร้างสรรค์ ไปจนถึงการแทรกแซงเฟอร์นิเจอร์รูปแบบต่างๆ

ในโอกาสครบรอบ 80 ปีของ Stool 60 เมื่อปี 2013 Artek เปิดตัวเวอร์ชันพิเศษโดย Rei Kawakubo ที่ใช้ลายจุดซิกเนเจอร์ของ Comme des Garçons รุ่นขาว–ดำอารมณ์สนุกชิ้นนี้ ที่จริงออกแบบไว้ตั้งแต่ปี 2011 สำหรับโปรเจ็กต์ Two Towers pocket @ Artek Store concept ซึ่ง Artek และ Comme des Garçons ร่วมกันครีเอต

Nao Tamura
Untitled, 2013

เพื่อฉลองครบรอบ 80 ปีของ Stool 60 เช่นกัน นักออกแบบชาวญี่ปุ่น Nao Tamura พิมพ์ภาพหน้าตัดของต้นไม้ที่มีอายุ 80 ปีลงบนแผ่นที่นั่ง

Tamura ตั้งใจให้สตูล “ปลุกความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติที่มองผ่านกาลเวลา 80 ปี” วงปีของต้นไม้ที่บอกเล่าความท้าทายปีแล้วปีเล่าเผยมุมมองถ่อมตนต่อพลังชีวิตของธรรมชาติ และการเฉลิมฉลองครั้งนี้เกิดจากการซ้อนทับกราฟิกอันซับซ้อนและออร์แกนิกของชีวิตลงบนรูปทรงเรขาคณิตอันงดงามของสตูลของ Alvar Aalto

Mike Meiré
Untitled, 2013

เพื่อฉลองครบรอบ 80 ปีของ Stool 60 ในปี 2013 Mike Meiré ปรับแต่งสตูลเป็นซีรีส์ด้วยพาเลตสีที่ Aalto ใช้อย่างเป็นขนบ

โดยยึดแนวคิดว่าสตูลอยู่ในภาวะเคลื่อนไหวอยู่เสมอ Meiré จึงเลือกสร้างความไม่เป็นระเบียบด้วยการเพนต์ขาไม้ทั้งสามขาให้เป็นคนละสี เพื่อให้เกิดมุมมองใหม่ทุกครั้งที่สตูลเคลื่อน ในการนำเสนอครั้งแรก เขาลงสีด้วยมือโดยให้แต่ละด้านของขามีความเงามันต่างกัน ส่วนเวอร์ชันวางขายเชิงพาณิชย์แบบลิมิเต็ดเอดิชัน ในที่สุดแต่ละขาจึงถูกกำหนดให้เป็นสีทึบหนึ่งสี

Moomin
Untitled, 2013

การร่วมงานครั้งแรกระหว่าง Artek และ Moomin ในปี 2013 คือการนำคาแรกเตอร์ Moomin ที่ Tove Jansson วาดอย่างเชี่ยวชาญในทศวรรษ 1950 มาใช้เป็นเลเยอร์ตกแต่งบนลามิเนต ลามิเนตเป็นผิวหน้าที่ทนทานที่สุดในบรรดาตัวเลือกของเฟอร์นิเจอร์ Aalto และได้รับความนิยมเป็นพิเศษในเฟอร์นิเจอร์สำหรับเด็ก คอลเล็กชันนี้ประกอบด้วยภาพวาดให้เลือกจำนวนมากและโมเดลเฟอร์นิเจอร์ของ Aalto หลายแบบ อาทิ Stool 60, Stool E60 แบบสี่ขา, Chair 66, Table 90B ทรงกลม และเฟอร์นิเจอร์เด็กอย่าง Stool NE60 และ Chair N65 ลายเส้นละเมียดของ Jansson และคาแรกเตอร์ Moomin อันน่ารัก ช่วยเสริมเส้นสายกระจ่างชัดของเฟอร์นิเจอร์ Aalto ได้อย่างงดงาม

Supreme
Untitled, 2017

แรงบันดาลใจส่วนหนึ่งของการร่วมงานระหว่าง Artek และ Supreme มาจากการค้นพบความเชื่อมโยงระหว่างสระว่ายน้ำทรงไตของ Alvar Aalto ที่ Villa Mairea กับจุดกำเนิดของสเกตบอร์ด

วิธีการก่อสร้างที่ตรงไปตรงมาของ Aalto และเทคนิคดัดไม้ที่ล้ำสมัย สอดคล้องกับคุณค่าหลักของชุมชนสเกตบอร์ดและสตรีตแวร์อย่างเป็นธรรมชาติ ได้แก่ ความแท้จริง งานฝีมือ และจิตวิญญาณกบฏ

Jo Nagasaka
ColoRing, 2019

โปรเจ็กต์นี้เกิดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลอง 100 ปีแห่งความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างฟินแลนด์และญี่ปุ่น และสำหรับ Goebl แล้ว สถาปนิก Jo Nagasaka คือคำตอบที่ชัดเจน

โดยหยิบคลาสสิกของ Artek มาต่อยอด Nagasaka เติมเฉดสีจัดจ้านด้วยเทคนิคญี่ปุ่นโบราณที่เรียกว่า Udukuri และ Tsugaru-nuri

“ผลลัพธ์คือการผสมสีที่คาดไม่ถึงและลวดลายไม่สม่ำเสมอที่ชวนให้นึกถึงแผนที่ภูมิประเทศ” Goebl เสริม “ด้วยโครงสร้างไม้ที่ยังเผยให้เห็นอยู่บางส่วน ความงามตามธรรมชาติจึงถูกสงวนไว้ พร้อมสร้างความตัดกันที่น่าค้นหา”

Buaisou Aizome
2019

อีกหนึ่งความร่วมมือที่เฉลิมฉลองสายสัมพันธ์ฟินแลนด์–ญี่ปุ่น คือการทำงานกับคอลเล็กทีฟที่อุทิศตนฟื้นคืนศิลปะแห่งการทำครามของท้องถิ่น

“ในฐานะการทดลอง พวกเขาย้อมขาของสตูลเราเพียงขาหนึ่ง และผลลัพธ์ที่ลุ่มลึกนุ่มแน่นราวกำมะหยี่นั้นสวยสะกดจนเราปฏิเสธไม่ลง” Goebl กล่าวเสริม

ในความร่วมมือครั้งนี้ มีสตูล 100 ตัวที่ถูกย้อมครามด้วยมือและเคลือบแลกเกอร์ปกป้องผิว เพิ่มอีก 10 ตัวที่ตั้งใจไม่เคลือบ เพื่อปล่อยให้สีน้ำเงินค่อยๆ จางไปตามกาลเวลา—“เสมือนบทกวีที่สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของเวลาและการใช้งาน” Goebl กล่าว

Barbara Kruger
Untitled (Kiss), 2019

การร่วมงานกับ Barbara Kruger คือชิ้นแรกของซีรีส์ Artists’ Editions ที่พัฒนาร่วมกับรายนามศิลปินจาก Institute of Contemporary Arts (ICA) แห่งลอนดอน

Kruger ซึ่งจัดนิทรรศการเดี่ยวในสถาบันอย่างเป็นทางการครั้งแรกที่ ICA เมื่อปี 1983 เป็นที่รู้จักจากงานคอลลาจทรงพลังที่ผสานภาพขาว–ดำเข้ากับถ้อยความทิ่มแทง เธอถ่ายทอดภาษานั้นสู่สตูล ซึ่งปิดงานด้วยโทนสีดำ ขาว และแดงอันเป็นซิกเนเจอร์ของ Kruger และมีการลงหมายเลขด้วยมือพร้อมตราประทับรับรองความแท้

“มองเผินๆ แล้ว Kruger’s Stool 60 Untitled (Kiss) เหมือนจะส่งสารที่หวานและเรียบง่าย แต่ถ้าคุณนั่งลงไป คุณจะเป็นคนเติมเต็มประโยคนั้นเอง” Goebl กล่าวเสริม

Heath Ceramics
Nesting Stools, 2021

การร่วมงานระหว่าง Heath Ceramics และ Artek เริ่มต้นขึ้นเกือบหนึ่งทศวรรษมาแล้ว แม้จะทำงานกับวัสดุที่ต่างกันสุดขั้ว—ไม้และดินเผา—ทั้งสองฝ่ายต่างสำรวจว่าโลกทั้งสองจะบรรจบกัน และหยิบนำแรงบันดาลใจซึ่งกันและกันได้อย่างไร

เมื่อเริ่มบทสนทนา ไอเดียก็ผุดขึ้นให้แปลงสตูลสามตัวเป็นชุดแบบสอดซ้อนกันได้ “เมื่อใช้งาน ทั้งสามชิ้นจะสร้างภูมิทัศน์ต่างระดับ ทำหน้าที่ได้ทั้งเป็นที่นั่งและโต๊ะข้าง” Goebl เสริม “และเมื่อซ้อนเก็บ ขาทุกข้างจรดพื้น สตูลตัวบนสุดยังคงมั่นคงและใช้งานได้เต็มรูปแบบ”

โทนสีน้ำเงินแบบไล่ระดับได้แรงบันดาลใจจากน้ำยาเคลือบเซรามิกของ Heath Ceramics ในขณะนั้น

Fischli Weiss
21 Questions, 2021

สำหรับงาน Artists’ Edition ชิ้นที่สองกับ ICA ทาง Artek ได้ทาบทาม Peter Fischli แห่งดูโอศิลปินสวิส Fischli Weiss “Fischli เคยได้รับสตูลของ Barbara Kruger (Artists’ Edition ชิ้นแรก) เป็นของขวัญมาก่อน” Goebl เล่า “แม้จะไม่ได้อินกับการครอบครองไอคอนงานดีไซน์เป็นพิเศษ แต่เขายอมรับในความใช้สอยของสตูล จึงติดตั้งมันแล้วสวมเสื้อยืดทับ เพื่อให้วัตถุที่พรางตัวนั้นยังทำหน้าที่เป็นที่นั่ง โต๊ะ และแท่นโชว์ได้”

เมื่อถูกเชิญให้แทรกแซงสตูลด้วยตัวเอง Fischli เสนอให้เล่นกับสีแดงซิกเนเจอร์ของ Kruger บนขาไม้ จับคู่กับแผ่นที่นั่งสีขาวล้วน แล้วดึงเสื้อยืดสีดำที่กลับด้านสวมทับ ผลลัพธ์คือ “21 Questions” ซึ่งจับคู่สตูลกับเสื้อยืดสั่งทำ พิมพ์ข้อความคัดสรร 21 บทจากผลงาน Questions ของ Fischli/Weiss

Wood Wood
Untitled, 2022

ผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์ของ Wood Wood ซึ่งเป็นแฟนและนักสะสม Stool 60 ตัวยง ได้ทดลองย้อมสีด้วยสเตนสูตรน้ำมันลินสีดหลายเฉดบนสตูลไม้ไม่เคลือบในสวนของเขา “เขาอยากเติมมิติของสีให้กับ Stool 60 อันเป็นไอคอน โดยไม่กลบเรือนลายไม้ธรรมชาติที่งดงาม” Goebl เสริม

ท้ายที่สุด Artek จึงลงตัวที่สามเฉดสดชัด—Bothnia Blue, Factory Yellow และ Powder Pink—ซึ่งถูกแปลงเป็นสีย้อมสูตรน้ำที่โรงงานของแบรนด์ สตูลชุดนี้เปิดตัวในวาระครบรอบ 20 ปีของ Wood Wood

Tsuyoshi Tane Stool 60
Sleeping Beauty, 2023

ในปี 2023 เพื่อฉลองครบรอบ 90 ปีของ Stool 60 อันเป็นตำนาน Artek ร่วมมือกับสถาปนิกชาวญี่ปุ่น Tsuyoshi Tane สร้างสตูลที่สำรวจคุณสมบัติของไม้เบิร์ช จนได้ชิ้นงานที่พาไปสำรวจการแปรเปลี่ยนของเนื้อไม้ตามกาลเวลาอย่างงดงาม

“จากการทดลอง เขาถึงขั้นฝังชิ้นส่วนดิบของสตูลลงใต้ดินจริงๆ” Goebl เล่า “Tane นำชิ้นส่วนไม้เบิร์ชดิบของสตูลไปฝังในดินหลากชนิดที่เก็บมาจากหลายพื้นที่ทั่วญี่ปุ่น เพื่อสำรวจผลกระทบต่อไม้ที่ไม่ได้ผ่านการเคลือบ”

“ดินที่อุดมด้วยแคลเซียมทำให้ไม้เบิร์ชกลายเป็นสีเหลืองนวล; ดินภูเขาไฟให้โทนดำเข้ม; ส่วนดินที่มีอะลูมิเนียมสูงให้เฉดซีดจางเกือบขาว”

Formafantasma
Forest Collection, 2024

ความร่วมมืออย่างต่อเนื่องของ Artek กับสตูดิโอออกแบบเชิงวิจัย Formafantasma มีเป้าหมายเพื่อผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบในห่วงโซ่อุปทานของบริษัท

“งานวิจัยของ Formafantasma ว่าด้วยผืนป่าในฟินแลนด์ ทำให้เราไวต่อผลกระทบของอุตสาหกรรมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีต่อไม้เบิร์ชอายุหลายทศวรรษ ซึ่งตามประเพณีนิยมใช้ในเฟอร์นิเจอร์ของ Aalto” Goebl กล่าว

“The Forest Collection แนะนำการคัดเลือกไม้ที่กว้างขึ้นภายใต้ชื่อ “wild birch” ที่โอบรับความหลากหลายตามธรรมชาติ—ปุ่มตาไม้ ร่องรอยแมลง และการเปลี่ยนเฉดสี—ในฐานะร่องรอยความแท้ ไม่ใช่ข้อบกพร่อง”

ช่วงเวลาที่น่าปลื้มใจเป็นพิเศษเกิดขึ้นที่โรงงานของ Artek ทางตอนใต้ของฟินแลนด์ เมื่อทีมผลิตถ่ายทอดความตื่นเต้นอย่างจริงใจให้ Formafantasma กับแนวทางใหม่นี้—ซึ่งทำให้พวกเขาใช้ประโยชน์จากต้นไม้แต่ละต้นได้เต็มที่ยิ่งขึ้นในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์อายุยืนของ Artek

Paul Smith
2024, 2025

หลายคนอาจนึกถึง Artek ในโทนไม้เบิร์ชธรรมชาติหรือฟินิชขาว–ดำแบบคลาสสิก แต่ความจริงแล้ว สี คือองค์ประกอบหลักของภาษาดีไซน์ของ Artek มาตั้งแต่แรก “จะมีใครเหมาะแก่การร่วมงานไปกว่า Sir Paul Smith ในการตีความพาเลตสีของงานคลาสสิกของ Artek ใหม่อีกไหม” Goebl กล่าว

แทนที่จะใช้พาเลตต้นฉบับของตัวเอง Smith เลือกโทนสีละมุนที่ได้แรงบันดาลใจจากเฉดสีตามธรรมชาติของเนื้อไม้ และเพื่อคารวะซิกเนเจอร์ของเขา เมื่อซ้อนสตูลหลายตัว “Paul Smith stripe” ก็เผยตัวอย่างขี้เล่นและเหนือความคาดหมาย

Moomin,
2025

แม้จะอายุน้อยกว่า Artek อยู่ราว 10 ปี แต่เหล่า Moomins ก็มีวาระครบรอบพิเศษในปีนี้เช่นกัน ในฐานะสองวัฒนธรรมส่งออกระดับท็อปของฟินแลนด์ การรวมสองวันเกิดไว้ในคอลเล็กชันร่วมจึงลงตัวอย่างยิ่ง

“เราคัดสรรเส้นสายแบบดูเดิลและลายมือจากสมุดบันทึกเล่มแรกๆ ของ Tove Jansson และเรื่องราวของ Moomin ที่พูดถึงการผจญภัย มิตรภาพ และการเฉลิมฉลอง” Goebl เล่า จากนั้นจึงนำลายเส้นเหล่านี้ไปสลักลงบน Stool 60 และตู้ใบหนึ่ง

“เราอดสงสัยไม่ได้ว่าผู้ก่อตั้งของทั้งสองฝั่ง ซึ่งต่างก็เคลื่อนไหวอยู่ในแวดวงวัฒนธรรมของ Helsinki รู้จักกันหรือไม่” เธอเสริม “และก็เป็นจริงตามนั้น เราพบภาพวาดน่าเอ็นดูของ Tove Jansson ในสมุดเยี่ยมของ Villa Mairea คฤหาสน์ชิ้นเอกที่เป็นของ Maire Gullichsen ผู้ร่วมก่อตั้ง Artek และออกแบบโดยตระกูล Aalto”