Al Diaz Tungkol sa Tunay na Kahulugan ng SAMO Kasama si Basquiat
Para kay Al Diaz, hindi naging kasing simple ang kasaysayan ng SAMO© gaya ng kwentong umusbong mula rito. Matapos itong likhain kasama si Jean-Michel Basquiat noong huling bahagi ng 1970s, nakasama na ang SAMO© sa mga kwento tungkol kay Basquiat. Madalas itong inilalarawan bilang isang alias, karaniwang graffiti tag, o shortcut para sa “Same Old Shit.” Iba ang pananaw rito ni Diaz. Para sa kanya, ang binuo nilang dalawang binatilyo ay mas malapit sa isang inimbentong produkto: isang serye ng malalalim at nakakatuwang mensahe na isinulat para sa sinumang naglalakad sa mga kalye ng downtown New York, at hindi lang para sa ibang graffiti writers.
Halos limang dekada na ang nakalipas, patuloy pa ring nilalabanan ni Diaz ang pinaliit na bersyon ng kasaysayang iyon. “Hindi ako tatayo lang at makikinig sa isang kasaysayan kung saan kabilang ka habang maling ikinukwento ito,” aniya. “Hindi ako ‘yung tipong uupo lang nang tahimik.”
Nadala ang usapang ito sa ‘SAMO: TRANSATLANTICATION,’ ang unang solo exhibition ni Diaz sa London, na nagbukas noong ika-25 ng Setyembre sa D’Stassi Art. Bukod sa mga bagong SAMO© canvas, tampok din sa exhibition ang mga gawa mula sa kanyang kasalukuyang subway-signage series at mixed-media practice. Nagbibigay ito ng mas malawak na pagtingin sa isang artist na patuloy na nag-evolve ang koneksyon sa wika, higit pa sa proyektong ginawa niya noong teenager siya.
Kinausap namin si Diaz tungkol sa tunay na pinagmulan ng SAMO©, ang pagkatrabaho niya kay Basquiat bago pa lumaganap ang mga mitolohiya, kung bakit mali ang konseptong “Same Old Shit,” at kung ano ang ibig sabihin ng pagbabalik sa kasaysayang iyon makalipas ang halos 50 taon.
Vans
Vans
Vans
Paano nabuo ang exhibition na ito, at ano ang relasyon mo sa gallery?
Sa tingin ko, nakilala ko ang isa sa mga tao mula sa gallery na si Michael Howes noong 2019 o ‘20, mga anim na taon na ang nakalipas. Gumawa kami ng collaboration kasama ang isang artist na nirerepresenta namin.
Pagkatapos noon, naglabas kami ng edition ng dalawang image ng prints. Ginawa namin ‘yun, at nanatili kaming magkausap sa nakalipas na ilang taon. Pinag-uusapan na nila ang paggawa ng show na nakatutok talaga sa mga gawang SAMO, na ginawa namin ni Basquiat noong 1978.
Binuhay mo ulit ang SAMO noong 2016. Bakit mo naisipang balikan ito pagkalipas ng maraming taon?
Naging inspirasyon ko ang pagkilala sa buong mundo sa SAMO bilang graffiti dahil sa koneksyon nito kay Basquiat. Pero nabaluktot na ang kwento sa paglipas ng mga dekada, kabilang ang katotohanang ako ang kabilang kalahati ng SAMO at ako talaga ang graffiti artist. Kasi si Basquiat, okay, nagsulat siya sa mga pader at kung anu-ano pa, pero hindi siya kabilang sa iniisip ng mga tao kapag sinabing “graffiti artist,” ang New York City subway, ang buong kilusang ‘yun. Hindi talaga siya bahagi noon.
Isa pa, hindi subway graffiti ang SAMO, at hindi rin talaga ito isang tag. Hindi ito bahagi ng subculture na ‘yun. Nagmula ito sa isang ganap na kakaibang lugar. Mas maituturing itong conceptual art, talagang conceptual writing.
Bahagi ba ng pagbabalik na ‘yun ang pagwawasto sa kasaysayan ng SAMO at sa naging papel mo rito?
Gusto kong linawin kung ano talaga ito, na gumawa ng totoong mga SAMO para makita, mabasa, at maintindihan ng mga tao na hindi ito ang inaakala nila. Dahil sa maling impormasyon, sa internet, sa copy-paste na impormasyon mula sa mga hindi mapagkakatiwalaang sources, at iba pa. Ganyan kinukuha at pinapakalat ang malaking bahagi ng kasaysayan natin, at mali ‘yan.
Kaya naging obligasyon kong linawin ito. ‘Yan ang dahilan kung bakit noong 2016, binuhay ko ang SAMO. Hindi sa gusto kong makiuso o makisakay sa kasikatan. Ginawa ko ito dahil 50 porsyento nito ay akin. Ang punto ko, kung ipinagdiriwang ito, dapat ding ipagdiwang ang buong kwento, pati na rin ako.
Hindi ako tatayo lang at makikinig sa isang kasaysayan kung saan kabilang ka habang maling ikinukwento ito. Hindi ko kayang gawin ‘yun. Hindi ako ‘yung tipong uupo lang nang tahimik.
Vans
Vans
Vans
“Laging iniisip ng mga tao na ang ibig sabihin o translation nito ay ‘same old shit,’ pero hindi ‘yun totoo.”
Sino si Al Diaz bago ang SAMO?
Ipinanganak ako sa Lower East Side, at bilingual ako, isang Puerto Rican. Kaya bata pa lang ako, naging mahalaga na sa akin ang wika. Sa karanasan ko, kapag nagsasalita ka ng dalawang wika, natututo kang pahalagahan ito dahil ang dami mong pwedeng gawin gamit ang wika. Nag-iiba ang takbo ng pag-iisip at panaginip mo; kailangan mong magpalit-palit ng linguistic format. Tapos pwede mo pang paghaluin ang dalawa.
Lumaki ako sa isang housing project sa Lower East Side noong ’60s at ’70s. Tumira rin ako saglit sa Washington Heights, na masasabing pinagmulan ng graffiti culture sa New York City. Noong mga 12 taong gulang ako noong 1971, talagang naakit ako roon. Hindi ito masyadong nakikita sa lugar kung saan ako lumaki sa Lower East Side, kaya parang ako pa ang nagdala nito roon.
Naghahanap siguro ako ng sarili kong pagkakakilanlan noon, sa edad na 12. At naging isa akong graffiti artist.
Paano kayo nagkakilala ni Basquiat?
Bata pa lang ako ay mahilig na ako sa sining, kaya pumasok ako sa High School of Art and Design. Pero tatlong taon akong nandoon noong kainitan ng pagkahilig ko sa graffiti culture, kaya bumagsak ako dahil mas pinagtuunan ko ng pansin ang paggawa ng graffiti kaysa sa pagtatapos ng pag-aaral.
Pagsapit ng Grade 11, pinayuhan akong umalis, at inirekomenda nila ang isang alternatibong experimental school. Doon ko nakilala si Jean-Michel. Nakilala ko si Jean-Michel Basquiat sa City-As-School, ang alternatibong paaralang binanggit ko. Naging magkaibigan kami. At pagkatapos, nabuo ang SAMO graffiti isang taon mula nang magkakilala kami.
Tinawag mong “imaginary product” ang SAMO. Ano ang ideya sa likod nito?
Laging iniisip ng mga tao na ang ibig sabihin o translation nito ay “same old shit,” pero hindi ‘yun totoo. Ang salitang ito ay kinuha mula sa “same old, same old,” pero pwede rin naman itong kahit ano. Naging SAMO lang ito dahil ginagamit namin itong salita. Bahagi ito ng aming lengguwahe, ng aming bokabularyo sa loob ng magkakaibigan. Kaya binigyan namin ito ng ibang kahulugan.
Nagsulat si Jean-Michel ng kwento para sa pahayagan ng aming paaralan kung saan pareho kaming miyembro. Isa itong fantasy tungkol sa isang lalaking may kiosk na nagbebenta ng mga relihiyon. At ang special of the day—ang relihiyong sinusubukan niyang ibenta sa taong nagtatanong tungkol sa mga relihiyon—ay tinawag na SAMO. Kaya ang salitang ginagamit namin sa aming magkakaibigan ay naging isang relihiyon na.
Pagkatapos, mas pinalawak pa namin ito. Gumawa kami ng mga pamphlet na may mga drawing ng mga taong nakaranas na ng SAMO. Parang mga patotoo ito. Ang gusto sana naming gawin ay lumikha ng isang kulto o relihiyon, isang bagay na nakapagpapabago ng buhay. Hindi namin kailanman ipinaliwanag kung ano talaga ang ginagawa nito, pero siguradong babaguhin nito ang buhay mo. Isa itong parody sa buong konsepto ng kulto at relihiyon. Pwede nga rin itong maging isang droga.
Ano ang pinakanatatandaan mo sa pagtatrabaho kasama si Basquiat bago pa sumikat at maging alamat ang lahat?
Medyo malumanay siyang magsalita, pero seryoso siya at sigurado sa kung ano ang gusto niyang gawin. Napakagaling din niyang magpaliwanag, kaya laging maganda ang pagkakabuo niya ng mga pangungusap tungkol sa ginagawa naming dalawa. Sa proyektong iyon, naging maayos talaga ang samahan namin.
Bata pa siya noon, mga isa at kalahating taon ang agwat namin, kaya naging parang nakatatandang kapatid niya ako. Pero medyo mature na siya, maganda ang mga ideya niya, at nakakatawa siya. Napakatalino niya talaga. Matalas ang isip.
Vans
Vans
Vans
“Ang graffiti ay isang napaka-eksklusibong komunidad. Karaniwang nagsusulat ang mga graffiti artist ng graffiti para sa iba pang graffiti artist.”
Paano ito nauwi sa mga pahayag ng SAMO na nakita ng mga tao sa kalye?
Nagsimula kaming magsulat ng mga paglalarawang ito: “SAMO bilang alternatibo sa Diyos.” “SAMO para sa iyo.” “SAMO bilang wakas sa nakakabaliw na relihiyon, walang patutunguhang politika, at pekeng pilosopiya.” “SAMO bilang wakas sa paulit-ulit na pagkakakilanlan.”
Ang mga magagandang pariralang ito ay nakakakuha ng atensyon ng mga tao, at mapapaisip sila, “Ano ito?” Doon nagsimula ang lahat, at doon na lumipad ang aming ideya. Sabay namin itong isinusulat, ini-edit ang gawa ng isa’t isa, nire-reject ang iba, at nagpanatili ng format ng sulat-kamay na parang draftsman para magmukhang block print, na malayo sa itsura ng tag.
Ang graffiti ay isang napaka-eksklusibong komunidad. Karaniwang nagsusulat ang mga graffiti artist ng graffiti para sa iba pang graffiti artist. Iba ang ginagawa namin noon. Ginagawa namin ito para sa publiko, kaya block lettering ang ginamit namin. Tulad ng sinabi ko, hindi ito isang tag; isa itong mensahe. Iyon ang nagpaiba rito.
Saan nanggaling ang salitang ‘Transatlantication’?
Inimbento ko lang ‘yun. Medyo mahirap makaisip ng pamagat. Gusto ko sanang gumawa ng isang bagay na directional, isang bagay na tumutukoy sa mismong lokasyon. Kaya napili ko ang “transatlantic,” dahil ito ang unang show ko sa London. Naisip ko na magandang laro ng salita ‘yun, at nagustuhan din naman nila.
Ano pa ang ipinapakita mo bukod sa mga gawa ng SAMO?
Ang signage, o kung tawagin ko ay text signage o subway signage, may tatlong piraso roon na mismong hand-painted. Madalas akong gumagawa ng maraming printing para rito, pero nasa canvas ang mga ito at talaga namang ipininta ko ang mga letra. Gumamit ako ng stencils para makuha ang pangunahing porma ng letra, pero hand-painted ang mga ito. At saka, mayroon ding ilang mixed-media pieces na inaalok ko.
Mayroon itong street art na dating, pero may partikular na street art motif o cliché na pilit kong iniiwasan, tulad ng napakaraming Mickey Mouse at kung ano-ano pang bagay. Hindi ‘yun ganoon kainteresante. Kaya mas mature ito nang kaunti kaysa sa purong street art.
