Chan Wai-lap ยกสระว่ายน้ำสาธารณะมาไว้ที่ Art Basel Hong Kong — แล้วชวนคุณมานั่งเล่นให้นานกว่าที่เคย

ท่ามกลางความคึกคักโกลาหลของ Art Basel Hong Kong 2026 ยังมีโซนหนึ่งของแฟร์ศิลปะระดับไฮไลต์ที่ส่งสารไม่คาดคิดออกมา: ช้าลงหน่อย

ยินดีต้อนรับสู่โลกของ Chan Wai-lap ศิลปินที่เกิดและเติบโตใน Hong Kong ผู้ใช้เวลาหลายปีบันทึกสถาปัตยกรรมของสระว่ายน้ำสาธารณะซึ่งดูสะอาดเรียบและเย็นชา แต่กลับเปี่ยมด้วยมิติความเป็นมนุษย์—พื้นที่รวมตัวสุดสามัญในเมืองที่เขาเรียกว่าบ้าน ผลงานจัดวางชิ้นล่าสุดของเขา “Mimimomo Pool (2026)” ซึ่งจัดแสดงใน Basel ปีนี้เคียงข้างงานของ Andy Warhol, Ed Ruscha และ Wayne Thiebaud ไม่ได้เป็นเพียงคำชวนให้นั่งพักเท่านั้น แต่ยังเป็นการเล่นคำที่พยักหน้าให้รากเหง้าแบบ Hong Kong ของ Chan ด้วย โดยดึงมาจากสำนวนกวางตุ้ง 「靡靡摩摩」(mi-mi-mo-mo) ที่ใช้เรียกคนที่อืดอาด ชักช้า หรือค่อย ๆ ทำอะไรอย่างไม่รีบร้อน และยิ่งตอกย้ำอัตลักษณ์ท้องถิ่นด้วยป้ายไฟนีออนกระพริบที่ลอยอยู่เหนือพื้นที่—สัญลักษณ์ภาพสุดคลาสสิกของชีวิตริมถนน Hong Kong ที่ตามธรรมเนียมใช้เรียกลูกค้าเข้าร้าน ที่นี่มันกลับทำหน้าที่เป็นแสงไฟต้อนรับ เคารพและคารวะต่อพลังงานของ Hong Kong ที่ทั้งจัดจ้านและชวนเหนื่อยล้าไปพร้อมกัน

“ผมเลือกชื่อ ‘Mimimomo Pool’ เพราะเสียงกวางตุ้งที่ชัดมากและคาแรกเตอร์ความเป็นโลคัล สำนวนนี้คน Hong Kong เองก็ใช้กัน โดยไม่รู้ด้วยซ้ำว่าสามารถเขียนเป็น 「靡靡摩摩」ได้—ตัวผมเองก็เพิ่งรู้จากการค้นคว้าเหมือนกัน” Chan เล่ากับ Hypebeast ไม่กี่วันก่อน Art Basel Hong Kong จะเปิด “ช่องว่างระหว่างภาษาพูดในชีวิตประจำวันกับรูปแบบที่ถือว่า ‘ถูกต้อง’ ของมันนี่แหละคือจุดตั้งต้นที่เล่นสนุกได้ ชื่อนี้ทำให้ความช้าถูกห่อด้วยอารมณ์ขัน เชิญชวนให้ผู้ชมผ่อนคลาย ชะลอจังหวะ และแบ่งปันบรรยากาศเบาสบาย ไม่เร่งรีบร่วมกัน”

เมล็ดพันธุ์ของ “Mimimomo Pool (2026)” เริ่มงอกมาจาก “Dreaming of Swimming Pools 12 (2024-25)” หนึ่งในผลงานช่วงแรก ๆ ของ Chan ที่จินตนาการให้โลกทั้งใบกลายเป็นชามกลมปูโมเสก แทนที่จะใส่กรอบแขวนบนผนัง ศิลปินกลับเลือกพิมพ์ผลงานลงบนพรมผืนใหญ่ แทบจะลบระยะห่างระหว่างคนดูและงานศิลป์ไปจนหมด การพัฒนาจากภาพบนกระดาษสู่สภาพแวดล้อมทางกายภาพนี้เกิดขึ้นได้ด้วยความร่วมมือเชิงกลยุทธ์กับ UBS Art Collection Mary Rozell, Global Head ของ UBS Art Collection อธิบายความสำคัญของการเติบโตครั้งนี้ว่า “การมอบหมายให้สร้าง Mimimomo Pool แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า UBS Art Collection สร้างความสัมพันธ์ระยะยาวกับศิลปินอย่างไร ตอนที่เราได้ภาพวาดของ Chan Wai-lap มาเป็นครั้งแรก เราถูกดึงดูดเข้าสู่โลกเชิงความคิดที่เขาสร้างขึ้น การว่าจ้างงานชิ้นนี้ทำให้เราสามารถสนับสนุนการพัฒนาความคิดนั้น จากภาพวาดขนาดกะทัดรัดไปสู่ผลงานจัดวางขนาดใหญ่ที่เปิดให้ผู้ชมทั่วไปได้เข้ามามีส่วนร่วม”

Chan อธิบายว่าการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ไม่ใช่แค่เรื่องขนาด “คุณก้าวขึ้นไป ‘บน’ งานศิลปะ แทนที่จะมองมันเป็นเพียงภาพบนผนัง” เขาเสริมว่า “การติดตั้งภาพวาดให้กลายเป็นพื้นและสภาพแวดล้อมทำให้การพบเจอกลายเป็นประสบการณ์ทางกายภาพ—ขนาด สัมผัส การเคลื่อนไหว และระยะเวลาล้วนกลายเป็นส่วนหนึ่งของงาน ควบคู่ไปกับการตัดสินใจเรื่องวัสดุ สี แสง และจุดเข้าออก”

“ผมเชื่อเหมือนกันว่างานศิลปะสามารถผุดขึ้นมาจากชีวิตประจำวันธรรมดา ๆ ได้—not only จากพิพิธภัณฑ์หรือพื้นที่ white-cube เท่านั้น”

สำหรับ Chan สระว่ายน้ำไม่ใช่แค่ฉากสวยงามของการพักผ่อน ผ่านงานของเขา เขาใช้มันเป็นเลนส์วิเคราะห์พลวัตเชิงอำนาจแบบละเอียดอ่อนที่เกิดขึ้นเมื่อคนแปลกหน้าต้องใช้พื้นที่ร่วมกัน สระว่ายน้ำสาธารณะจึงกลายเป็นโลกใบย่อม ๆ ที่ถูกกำกับด้วยกติกา ระยะห่างทางกาย และแม้แต่ลมหายใจที่ต้องแชร์กัน เมื่อนำมาใส่ในบริบทของเมืองที่แน่นขนัดและวิ่งเร็วอย่าง Hong Kong เขาชี้ว่า “ความช้าและพื้นที่ให้หายใจได้ กลายเป็นของหรูหราไปแล้ว”

“งานชิ้นนี้เปลี่ยนจากสิ่งที่ผมเคยแค่สังเกตให้กลายเป็นประสบการณ์ที่ได้ใช้ชีวิตจริง—สร้างจังหวะพักกลางงานแฟร์ที่ผู้ชม โดยเฉพาะคนแปลกหน้า ได้สัมผัสพื้นที่ร่วมกัน” เขากล่าวต่อ “และทำให้ ‘ตัวเองและคนอื่น’ ถูกสัมผัสได้ผ่านเวลาที่ใช้ร่วมกันและการอยู่ร่วมในที่เดียวกัน”

เมื่อแขกถอดรองเท้าออก พักฝ่าเท้าที่ล้าลงบนพื้น “สระ” ที่เต็มไปด้วยลูกเล่นด้านพื้นผิวสัมผัส ก็ชัดเจนว่า “Mimimomo Pool (2026)” คือบทใหม่ของศิลปิน งานไฮไลต์ของ Art Basel Hong Kong ชิ้นนี้ให้ความสำคัญกับการเข้าถึงได้ไม่แพ้ความประณีตทางเทคนิค “มันเป็นก้าวสำคัญสู่การทำงานแบบดื่มด่ำและมีส่วนร่วม” Chan ทบทวน “มันขยายวิธีทำงานของผมจากการ ‘พรรณนา’ ไปสู่การสร้าง ‘สภาพแวดล้อม’ ที่ก่อให้เกิดประสบการณ์ร่วม ซึ่งผู้คนสามารถเข้าไปอาศัยอยู่ในนั้นได้จริง”

การที่ “Mimimomo Pool” ถูกบรรจุเข้าไว้ในนิทรรศการBeyond Pop: Art of the Everydayถือเป็นการคัดสรรที่ทรงพลังของภัณฑารักษ์ โดย Rozell ชี้ให้เห็นถึงสะพานที่ Chan สร้างขึ้นระหว่างความเป็นท้องถิ่นกับความเป็นสากล “สิ่งที่ทำให้งานของ Chan Wai Lap น่าสนใจเป็นพิเศษในบริบทของนิทรรศการBeyond Pop: Art of the Everydayก็คือวิธีที่มันยึดโยงประเด็นสากลเข้ากับประสบการณ์เฉพาะของพื้นที่ท้องถิ่น ขณะที่ศิลปินอย่าง Ed Ruscha และ Wayne Thiebaud สำรวจภาษาภาพของชีวิตประจำวันและวัฒนธรรมการบริโภค Chan กลับหันมามอง ‘พื้นที่ร่วม’ อย่างสระว่ายน้ำสาธารณะ ขุดลึกลงไปในความหมายส่วนตัวและมิติทางสังคมที่คนเมืองอาจมองข้าม” เธอกล่าว “ผ่านเลนส์นี้ Chan เปลี่ยนภูมิทัศน์เมืองที่คุ้นตาให้กลายเป็นภาพสะท้อนของความทรงจำ ชุมชน และจังหวะชีวิตประจำวัน งานที่เปล่งพลังของเขาเชื่อมรายละเอียดเฉพาะของภูมิทัศน์วัฒนธรรม Hong Kong เข้ากับคำถามที่กว้างกว่านั้น ว่าพื้นที่ธรรมดา ๆ หล่อหลอมอัตลักษณ์ร่วมของผู้คนอย่างไร”

ในเมืองที่ขึ้นชื่อเรื่องการให้ค่ากับเวลาและประสิทธิภาพอย่างสุดขั้ว Chan Wai-lap กลับทำในสิ่งที่ดูเป็นไปไม่ได้: เขาสร้างพื้นที่ที่ทุกคนได้รับอนุญาตให้เป็นคนที่mimimomoเล็กน้อยได้

Hypebeast: กระบวนการสร้างสรรค์เป็นอย่างไรบ้าง ตอนที่คุณแปลงงานสองมิติ “Dreaming of Swimming Pools 12 (2024-25)” ให้กลายเป็นพื้นที่ทางกายภาพที่ดื่มด่ำเข้าไปได้?

ภาพวาดนี้จินตนาการให้โลกกลายเป็นสระกลมปูโมเสก งานจัดวางดึงภาพนั้นมาอยู่กับร่างกายจริง ๆ ผ่านพรมที่พิมพ์ลายภาพวาด พื้นผิวโมเสก ที่นั่งพร้อมลูกกลิ้งนวด และร่มสนามที่ช่วยขับบรรยากาศการพักผ่อน มันไม่ใช่แค่การขยายภาพให้ใหญ่ขึ้น แต่คือการออกแบบจังหวะการเคลื่อนไหว—ว่าผู้คนจะเดินเข้ามา หยุด และอยู่ต่ออย่างไร—เพื่อสร้างเกาะสงบเล็ก ๆ กลางงานแฟร์ที่แสนวุ่นวาย

“Mimimomo Pool (2026)” รวมองค์ประกอบหลากหลาย ตั้งแต่โครงสร้างโมเสก ลูกกลิ้งนวดที่ฝังอยู่ในที่นั่ง ไปจนถึงร่มสนาม องค์ประกอบเฉพาะเหล่านี้ ทำงานร่วมกันอย่างไร ในการเปลี่ยนพื้นที่งานแฟร์ศิลปะมาตรฐานให้กลายเป็นสเปซส่วนรวมที่เล่นสนุกได้?

องค์ประกอบเหล่านี้คือสัญญาณคุ้นตาของการพักผ่อนและการสันทนาการสาธารณะ เมื่อนำมารวมกัน มันเปลี่ยนงานจากสิ่งที่ให้แค่มองดูไปสู่สิ่งที่ชวนให้ “ใช้เวลาอยู่ในนั้น” นั่ง แช่ อยู่ร่วมกันในพื้นที่ ผมสนใจการจัดจังหวะการเคลื่อนไหวที่ผุดขึ้นเอง—ว่าผู้คนมารวมตัว เคลื่อนที่ และต่อรองกับขอบเขตอย่างไร—จนการจัดวางกลายเป็นพื้นที่ส่วนรวมขนาดเล็ก แทนที่จะเป็นเพียงวัตถุจัดแสดงนิ่ง ๆ

ในฐานะศิลปินที่เกิดและใช้ชีวิตอยู่ใน Hong Kong งานจัดวางชิ้นนี้สะท้อนวัฒนธรรมอันมีชีวิตชีวาของเมือง พร้อม ๆ กับมอบ “ช่วงพักหายใจ” จากจังหวะชีวิตอันเร่งรีบของที่นั่นได้อย่างไรบ้าง?

งานของผมเกิดจากการสังเกตท้องถนนใน Hong Kong และวิธีที่ผู้คนใช้พื้นที่สาธารณะ “Mimimomo Pool” พกพาพลังเมืองนั้นมาผ่านวัสดุและการอ้างอิงถึงโครงสร้างพื้นฐานด้านการพักผ่อนแบบใช้ร่วมกัน แต่ก็ชะลอจังหวะลง มอบช่วงพักสั้น ๆ แบบร่วมกันท่ามกลางความเข้มข้นของเมือง

งานของคุณถูกจัดแสดงเคียงข้างไอคอนระดับโลกของขบวนการ “Pop” และ “Everyday” อย่าง Andy Warhol และ Ed Ruscha คุณมองการสำรวจ “วัตถุในชีวิตประจำวัน” ของตัวเองว่าแตกต่างหรือสอดคล้องกับขนบสากลเหล่านี้อย่างไรบ้าง?

ผมรู้สึกเป็นเกียรติที่ได้แสดงงานเคียงข้างศิลปินเหล่านี้ และผมก็เชื่อเหมือนกันว่างานศิลปะสามารถงอกขึ้นมาจากชีวิตธรรมดา ๆ ได้—not only จากพิพิธภัณฑ์หรือพื้นที่ white-cube โฟกัสของผมคือการสังเกตและแปรเปลี่ยนสถานการณ์ในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะสิ่งที่ถูกกำหนดด้วยกฎที่ไม่เอ่ยออกมา การเข้าถึง ความใกล้ชิด และอำนาจ ซึ่งล้วนถูกต่อรองอย่างแนบเนียนในทุก ๆ วัน